Farabi kimdir hayatı eserleri özeti

FarabiEl- Farabi kimdir, Farabinin kitapları nelerdir

EL Farabi Türk-İslam filozofu İslam felsefe­sinin kurucularındandır. Gerçek adı: Ebu Nasr Muhammed bin Muhammed bin Tarhan bin Uzlug’ dur. Doğduğu bölgenin adıyla (Farabi: Farablı) anılır. Batı kaynaklarında adı Latince olarak Alpharabius biçiminde geçer. Türkistan’da Sir Derya havza­sında Farab bölgesinde Vasic Kalesi’ nde doğdu, Şam’ da öldü.

Babası Türk asıllı bir kuman­dandır. İlköğrenimini doğduğu şehirde, yüksek öğrenimini Bağ­dat’ta yaptı. Ara­larında Ebu Bekr ibn El-Sarrac ve Hıristiyan filozof Ebu Bişr Matta bin Yunus’un da bulunduğu zama­nının ünlü bilgin­lerinden ders aldı.  Harran’da (Urfa) Yuhanna bin Haylan’dan felsefe okudu. Sabit bin Kurra’ nın geliştirdiği ve Mandeizmin  bir kolu olan Sabii-likle ilgilendi. Yunanca ve Yunan fel­sefesini öğrendi. Aristoteles’in o dö­nemde bilinen eserlerini inceleyerek “Tanrıyı doğrudan doğruya akıl deyi­miyle dile getiren” Meşşaiyye akı­mının görüşlerini benimsedi. Bu yüz­den İslam bilginlerinden Aristo’yu be­nimseyenler Farabi’den “Üstad-ı Sani”, “Hace-i Sani” (İkinci öğret­men, Aristo’dan sonraki Hoca) diye söz ederler.

Saman hükümdarı Nuh bin Saman’ın isteğiyle Buhara’ya gi­derek ilk ansiklopedilerden sayılan El Talimü s-Sani (İkinci öğretim) adlı ki­tabı yazdı. Bir süre sonra Hamedani hükümdarı Seyfüddevle’nin çağrılısı olarak Halep’e gitmiş, onun sarayında yaşamıştır. Ömrünün son yıllarını Şam’da geçirmiştir.

Farabi ‘nin ha­yatı hakkındaki bilgiler Ebul Ha­san el-Bayhaki (ölümü 1170), İbn el Kıfti (ölümü 1248) gibi kendi­sinden yüzyıl sonra yaşayan­ların yazdıkların­dan öğrenilmiştir ve kesin değildir.

Felsefe ile İs­lam dini arasın­daki çelişmeleri mantık ilkelerine dayanarak çöz­meye çalışan Fa­rabi, dinle felse­fenin ayrılmaz bir bütün olduğunu, uyuşmazlıkların temelde değil dışta kalan yo­rumlarda görül­düğünü savundu. Ortaçağ İslam dü­şüncesine ilkelerini Aristoteles’ten alan mantık ve kavramcılığı getirdi.

Kendinden önce gelenlerin, eski Anadolu felsefesinden kaynaklanan doğacı felsefesini bir yana atan Fa­rabi, en güvenilir ilkesi Aristoteles mantığına dayanan akıl olan zihni fel­sefeye yöneli. El-Kindî’nin öncülüğünü yaptığı Aristotelesçi felsefe Farabi ile konu ve sınırları belli bir sistem duru­muna geldi. Farabi, İslam dinine fel­sefi bir nitelik kazandırmaya çalıştığın­dan islam felsefesinin ilk kurucusu sayılır.

Mantık ve metafizik konusundaki yapıt ve yorumlarıyla İbni Sina’yı, si­yaset felsefesi konusundaki yapıtlarıy­la İbni Bacce’yi ye mantık konusun­daki yorumlarıyla İbni Rüşt’ü etkileyen Farabi, Aristo ve Platon’u Arapça çe­viriler yüzünden tanıyan Ortaçağ Hıris­tiyan felsefecilerinin de ilgisini çekmiş­tir. Aristo felsefesinin batı ülkelerinde yayılmaya başlamasıyla Hıristiyanlıkla Aristoculuğu uzlaştırmaya çalışan din felsefecileri Farabi’yi kaynak olarak kullandılar. 19. Yüzyılda Farabi üze­rine araştırmalar yoğunlaştı, Avrupa kitaplıklarında bulunan yazmaları Dite-rici tarafından iki cilt olarak yayımlandı (19. Yüzyıl sonu).

İbn el Kıfti’nin Tarih ül Hükema ve ibni Ebi Eseybiye’nin Uyun ül enba adlı yapıtlarında yer alan listelere göre Farabi’nin mantık ve felsefenin çeşitli disiplinleriyle ilgili 60 kitabı 25 de risalesi (kitapçık) vardır. Mantık, felsefe, astronomi, kimya ve müzikle ilgili kitap ve kitapçıklar da yazmıştır. Mantık ve felsefe disiplinleriyle ilgili kitaplarından çoğu günümüze gelme­miştir.

Başlıca yapıtları

: İhsa’ül-ulûm(metodoloji konusunda), Kitab ül-milel (metodoloji konusunda), Es -Sebil İla tahsil Is sa’âde (ahlak ve mutluluk konusunda) Füsûlun mün-teza (ahlak ve mutluluk konusunda), Tahsil üs-sa’âde (dil felsefesi), Elfaz ül müstamele fi’l-mantık (dil felse­fesi), Uyun ül-mesfi’il (felsefe ve mantık görüşlerinin özeti) Ma’âni’l akl (ruhsal akıllar kuramı),   Kitabu v I – musikı’yl-kebir (müzik kurallarından söz eden bu kitabın 2. cildi kayıp­tır, tek nüshası Madrit Mitaplığı’ndadır.) el-Medhal fl’i-Musikıy (müzikle ilgili, kopya -edilmiş yazma nüsha Köprülü kitaplığında).

3 yorum

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>